SZKOLENIE 12

Ustawa o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej od A do Z

Kompleksowe szkolenie z ustawy o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej. Przepisy są omawiane kolejno, prostym i zrozumiałym językiem, z wyjaśnieniem kogo dotyczą, co oznaczają w praktyce, jakie obowiązki z nich wynikają i jakie błędy najczęściej pojawiają się w codziennej pracy. Materiał zawiera przykłady z pracy gminy, PCPR, organizatora rodzinnej pieczy zastępczej, koordynatora, rodzin zastępczych i placówek.

Dla kogo: Wychowawcy placówek opiekuńczo-wychowawczych, koordynatorzy rodzinnej pieczy zastępczej, pracownicy PCPR, MOPS, MOPR, OPS i CUS, asystenci rodziny, rodziny zastępcze, prowadzący rodzinne domy dziecka, kandydaci do pracy w pieczy zastępczej oraz osoby, które chcą zrozumieć system od podstaw.
Czas: 18 godzin

Plan szkolenia

MODUŁ 1 Fundamenty ustawy – system, prawa dziecka, dane i odpowiedzialność

W module: 17 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Najpierw zrozum system, dopiero potem przepisy2. O czym właściwie jest ta ustawa?3. Jedna ustawa – kilka etapów życia rodziny4. Wspieranie rodziny i piecza zastępcza to nie to samo5. „Trzeba od razu znaleźć rodzinę zastępczą”6. Nie istnieje jedna instytucja „od pieczy”7. Najpierw ustal: kto odpowiada?8. Dziecko nie jest przedmiotem postępowania9. „Po spotkaniu z matką jest trudny, więc zakazujemy”10. Dziecko ma prawo powiedzieć, co o tym myśli11. Zamiast pytać tylko „chcesz czy nie?”12. Kogo obejmuje ustawa i co znaczy „wójt”?13. Możesz wiedzieć tyle, ile potrzebujesz do zadania14. „Pracuję tutaj, więc mogę otworzyć każdą teczkę”15. Spotkania zdalne i weryfikacja osób16. „To tylko wolontariuszka”17. Podstawa prawna

MODUŁ 2 Wspieranie rodziny – od pierwszej informacji do pracy asystenta

W module: 21 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Rodzina ma problem – system ma najpierw zrozumieć, co się dzieje2. Rodzina przeżywa trudności – co dalej?3. „Syn nie chodzi do szkoły” to za mało4. Pomagaj tak, żeby rodzina umiała później bez Ciebie5. Praca z rodziną to więcej niż asystent6. Praca z rodziną jest zadaniem gminy7. Rok bez pracy nad przyczyną umieszczenia8. Droga do przydzielenia asystenta9. Kto może być asystentem i jak pracuje?10. Plan ma odpowiadać na pytanie: co się zmieni?11. Problem → działanie → termin → efekt12. Asystent nie jest tylko od rozmów13. Asystent zastaje nietrzeźwego rodzica14. „Odbyto rozmowę” nie pokazuje pracy15. Nie pytaj tylko „czy współpracują?”16. Asystent ma również konkretne uprawnienia17. Asystent i pracownik socjalny – różne role18. Placówka wsparcia dziennego to nie dom dziecka19. Rodzina z pięcioma problemami naraz20. Jak rozłożyć duży kryzys na małe działania21. Podstawa prawna

MODUŁ 3 Placówki wsparcia dziennego i rodziny wspierające – organizacja, kadra i odpowiedzialność

W module: 43 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Pomoc dziecku bez odbierania go rodzinie2. Kilka placówek nie musi osobno organizować całego zaplecza3. Co oznacza wspólna obsługa?4. Kto może wykonywać zadania w ramach obsługi placówek?5. Nie wystarczy wynająć pomieszczenia i nazwać go świetlicą6. „Mamy wolną salę, od poniedziałku otwieramy świetlicę”7. Praca podwórkowa działa inaczej8. Placówka może działać w ramach większej struktury9. Co trzeba przygotować, żeby otrzymać zezwolenie?10. Zanim złożysz wniosek11. Zezwolenie jest bezterminowe, ale można je stracić12. Kontrola wykazuje brak wymaganych dokumentów13. Trzy rzeczy, które trzeba zapamiętać14. „Dziecko nie chce chodzić, ale musi”15. Ustawa przewiduje trzy podstawowe formy16. Co zapewnia forma opiekuńcza?17. Forma specjalistyczna robi więcej niż zwykła świetlica18. Pomoc może wyjść poza budynek19. Kierownikiem nie może zostać dowolna osoba20. „Jest świetnym organizatorem, więc będzie kierownikiem”21. Ustawa rozróżnia kilka stanowisk22. Kwalifikacje wychowawcy – po ludzku23. Pedagog, psycholog, terapeuta i opiekun24. Sam dyplom nie wystarczy25. „Ma studia, więc możemy podpisać umowę”26. Ustawa pamięta także o osobach, które nie są wychowawcami27. Ile dzieci może mieć jeden wychowawca?28. Wolontariusz może pomagać, ale nie działa poza systemem29. Regulamin organizacyjny ma realne znaczenie30. Kto kontroluje placówkę?31. Kontrola to więcej niż przegląd segregatora32. „Proszę nie rozmawiać z dziećmi bez kierownika”33. Czasem rodzinie najlepiej pomaga druga rodzina34. W czym pomaga rodzina wspierająca?35. Rodzina, która nie potrzebuje kolejnego urzędnika36. Nie wybieramy jej przypadkowo37. Jak ustanawia się rodzinę wspierającą?38. Pomoc ma być formalnie uporządkowana39. „Pomagają po sąsiedzku, więc umowa nie jest potrzebna”40. Rodzina wspierająca vs rodzina zastępcza41. Jak dobrać pomoc, żeby nie robić więcej niż trzeba?42. Placówka wsparcia dziennego w 10 krokach43. Podstawa prawna

MODUŁ 4 Piecza zastępcza – zasady ogólne, umieszczenie dziecka, dokumentacja, kontrola i rejestr

W module: 48 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Od tego miejsca ustawa naprawdę wchodzi w pieczę zastępczą2. Kiedy w ogóle pojawia się piecza zastępcza?3. Gmina i powiat – nie mieszaj tych etapów4. Piecza ma robić więcej niż zapewnić łóżko5. „Ma jedzenie, ubrania i chodzi do szkoły”6. Ustawa dzieli pieczę na dwie wielkie formy7. Zapamiętaj ten podział przed kolejnymi modułami8. Co do zasady dziecko umieszcza sąd9. Pilna konieczność + zgoda rodziców10. „Rodzic podpisał zgodę, więc sąd nie jest już potrzebny”11. Dziecko ma trafić do pieczy w Polsce na podstawie decyzji zagranicznej12. Ten przepis zapamiętaj jako „sprawa transgraniczna”13. Rodzina zastępcza też musi wyrazić zgodę14. „Macie miejsce, więc jutro przywozimy dziecko”15. Piecza dziecka co do zasady trwa do pełnoletności16. Kiedy pełnoletni może zostać do 25. roku życia?17. 18 lat ≠ automatycznie walizka pod drzwi18. Ustawa przewiduje również trudne sytuacje po pełnoletności19. „Wyszedłeś, więc już nigdy nie możesz wrócić”20. Zgoda nie jest czystą formalnością21. Dziecko w pieczy nadal może mieć prawo do alimentów22. „Rodzic nie płaci, ale dziecko jest przecież w pieczy”23. Dziecko nie powinno trafiać do pieczy razem z pustą teczką24. Co powinno podążać razem z dzieckiem?25. Pierwsze pytanie po przyjęciu dziecka: czego nam brakuje?26. Przy dziecku cudzoziemskim dochodzą dodatkowe dane27. PCPR i organizator mogą szukać dokumentów szerzej28. Dziecko przyjęte bez dokumentacji medycznej29. Kto kontroluje pieczę?30. Kontrola to nie tylko sprawdzenie segregatorów31. Koordynator nie jest kontrolerem swojej rodziny32. „Koordynator zrobi nam przy okazji kontrolę”33. Przepis na szczególne okoliczności34. Nie stosuj art. 38c bez kontekstu35. System pieczy ma centralny rejestr36. Co znajduje się w rejestrze?37. Dlaczego zakres danych jest tak szeroki?38. Rejestr ma być aktualny, a nie tylko kiedyś wypełniony39. Adres zmienił się pół roku temu40. Kto może dostać dane z rejestru?41. „Pracujemy w tej samej branży” nie jest podstawą dostępu42. Danych nie przechowujemy wiecznie „na wszelki wypadek”43. Dane też mają swój cykl życia44. Dlaczego nie uczymy jednego terminu dla wszystkich?45. Kto może pracować na tych danych?46. Dziecko trafia do pieczy w piątek wieczorem47. Od decyzji o pieczy do bezpiecznej informacji48. Podstawa prawna

MODUŁ 5 Rodzinna piecza zastępcza – rodzaje rodzin, kwalifikacja kandydatów i przygotowanie do przyjęcia dziecka

W module: 54 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Rodzina zastępcza to nie jeden rodzaj rodziny2. Rodzinna piecza zastępcza – mapa3. Najpierw naucz się nazw4. Co właściwie ma zapewniać rodzinna piecza?5. „Mieszka u nas, więc telefon sprawdzamy kiedy chcemy”6. Rodzina nie działa sama7. Kto może tworzyć rodzinę zastępczą?8. „Ciocia” nie zawsze oznacza rodzinę spokrewnioną9. Ciocia dziecka chce zostać rodziną zastępczą10. Kto tworzy pozostałe rodzaje rodzin?11. Chcieć pomagać to za mało12. Warunki podstawowe – po ludzku13. Zdrowie i predyspozycje również są oceniane14. Predyspozycja to więcej niż odpowiedź „lubię dzieci”15. Dodatkowe warunki dla niezawodowej, zawodowej i RDD16. „Mamy wielkie serce, reszta jakoś się ułoży”17. Czy pieczę można czasowo sprawować poza Polską?18. Warunków nie sprawdzamy tylko z deklaracji19. Kandydat nie zaczyna od szkolenia20. Od pierwszego wniosku do kwalifikacji21. Pozytywna wstępna kwalifikacja nie jest bezterminowa22. „Nie” również trzeba dokładnie wyjaśnić23. Negatywna kwalifikacja bez uzasadnienia24. Który organizator kwalifikuje kandydata?25. Pozytywnie zakwalifikowany kandydat idzie na szkolenie26. Szkolenie kandydata jest elementem kwalifikacji27. Rodzina spokrewniona – szkolenie może wyglądać inaczej28. „Dziadkowie wychowali już własne dzieci, więc niczego nie potrzebują”29. Szkolenie ukończone – co dalej?30. Kwalifikacja nie daje gwarancji „na zawsze”31. Odmowa zaświadczenia też wymaga uzasadnienia32. Co 2 lata wracamy do zdrowia i predyspozycji33. Nie czekaj, aż dokument wygaśnie34. Uchylony35. Dziecko nie powinno po prostu pojawić się w drzwiach36. Co organizator robi przed przyjęciem dziecka?37. A co przy nagłej interwencji?38. „Dokumenty dostaniecie kiedyś”39. Rodzina może szukać pełniejszej wiedzy o dziecku40. Co najmniej raz na 6 miesięcy sąd ma dostać informację41. Przyczyna umieszczenia ustała – co robimy?42. Jeden z najważniejszych terminów w pieczy43. Co dokładnie robi organizator po 18 miesiącach?44. „Minęło półtora roku, więc odbieramy prawa rodzicielskie”45. Wzór zaświadczenia nie jest dowolny46. Od kiedy rodzina rzeczywiście sprawuje pieczę?47. Postanowienie jest z poniedziałku, dziecko przyjechało w środę48. Co jeśli wobec osoby sprawującej pieczę wszczęto postępowanie?49. Wszczęcie postępowania ≠ prawomocne skazanie50. Kwalifikacja nie kończy uczenia się51. Szczegóły szkoleń określa rozporządzenie52. Od kandydata do przyjęcia dziecka53. Kandydat do rodzinnej pieczy – krok po kroku54. Podstawa prawna

MODUŁ 6 Rodzinna piecza w praktyce – limity dzieci, rodzina zawodowa, pogotowie, specjalistyczna i RDD

W module: 55 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Teraz ustawa zaczyna mówić bardzo konkretnie: ile dzieci, jaka umowa i kto może pomóc2. Ile dzieci może być w rodzinie zawodowej lub niezawodowej?3. Podstawowa zasada: 34. Rodzeństwo może być wyjątkiem od limitu5. Czworo rodzeństwa i rodzina z limitem trzech6. Jak rodzina niezawodowa staje się zawodową?7. Kiedy starosta zawiera umowę?8. A jeżeli rodzina nie ma 3-letniego doświadczenia?9. „Mamy pozytywną opinię, więc starosta musi podpisać umowę”10. Co musi porządkować umowa z rodziną zawodową?11. Umowa ma odpowiadać na pytania z prawdziwego życia12. Umowę może zawrzeć starosta innego powiatu13. Umowa z rodziną zawodową nie jest na kilka miesięcy14. Zmiana miejsca zamieszkania może mieć konsekwencje15. Umowę można zawrzeć także bez wcześniejszej rodziny niezawodowej16. Do którego starosty kandydat składa wniosek?17. Umowa jest, ale jeszcze nie ma dziecka18. Powiat ma planować liczbę rodzin zawodowych19. Ustęp 1 jest uchylony, ale artykuł nadal działa20. Więcej niż 3 dzieci – rodzina może dostać pomoc21. Pomoc również w szczególnie uzasadnionych przypadkach22. Troje dzieci, ale jedno wymaga bardzo intensywnej opieki23. Pogotowie rodzinne służy sytuacjom wymagającym szybkiej reakcji24. Kiedy pogotowie przyjmuje dziecko?25. Kiedy pogotowie może odmówić przyjęcia?26. 24 godziny – ważny termin27. Jak długo dziecko może być w pogotowiu rodzinnym?28. Dziecko jest w pogotowiu już 11 miesięcy29. Dla kogo jest rodzina zawodowa specjalistyczna?30. Niektórych grup nie łączymy w tej samej rodzinie specjalistycznej31. „Rodzina specjalistyczna może przyjąć wszystkie trudne przypadki”32. Kto organizuje rodzinny dom dziecka?33. RDD w innym powiecie – najpierw ustal odpowiedzialność34. Rodzinny dom dziecka – podstawowy limit to 835. Rodzeństwo również może uzasadnić przekroczenie 836. Kiedy rodzina zawodowa może przejść w RDD?37. RDD również może powstać w innym trybie38. Prowadzenie RDD opiera się na umowie o świadczenie usług39. Jaki charakter ma umowa?40. Co zawiera umowa RDD?41. Umowa RDD jest zawierana na dłuższy okres42. „Ustalmy remont później, kiedy będzie potrzebny”43. Prowadzący RDD jest nieobecny – kto przejmuje dom?44. „Na dwa tygodnie zostanie kuzyn, dzieci go znają”45. RDD nie musi być prowadzony bez żadnego zaplecza46. Kiedy pomocnik może zostać zatrudniony?47. Więcej niż 4 dzieci – przepis staje się mocniejszy48. Na jakiej umowie pracuje pomocnik?49. Kto może zostać osobą do pomocy?50. Małżonek też może pomagać51. „To tylko osoba do pomocy w domu, po co ją sprawdzać?”52. Rodzina rośnie i system musi nadążyć53. Najważniejsze liczby z modułu54. Rodzina zawodowa, pogotowie, specjalistyczna i RDD55. Podstawa prawna

MODUŁ 7 Funkcjonowanie rodzinnej pieczy – wsparcie, wypoczynek, dodatkowa praca, przeniesienie dziecka i rodzina pomocowa

W module: 30 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Co dzieje się już po utworzeniu rodziny zastępczej lub RDD?2. Art. 65 jest uchylony3. Rodzina nie musi wszystkiego robić sama4. Jak działa pomoc wolontariuszy?5. „Znajoma może nam czasem pomagać”6. Nie wszystkie role można ze sobą łączyć7. Czego nie można łączyć?8. Spokrewniona + zawodowa albo niezawodowa9. Spokrewniona + RDD10. To jest okres pracy11. 30 dni kalendarzowych w ciągu 12 miesięcy12. Trzy rzeczy do zapamiętania13. „Chcemy odpocząć od przyszłego tygodnia”14. Dodatkowe zatrudnienie wymaga zgody15. Kiedy starosta może wyrazić zgodę?16. Dodatkowa praca na pół etatu17. Gdy rodzina nie wykonuje funkcji prawidłowo18. Co dzieje się dalej?19. Nie kończymy na stwierdzeniu problemu20. Dokumentacja musi pojechać razem z dzieckiem21. Jak odbywa się przekazanie?22. Kto zajmuje się dzieckiem, gdy podstawowa rodzina czasowo nie może?23. Kiedy można skorzystać z rodziny pomocowej?24. Kto może być rodziną pomocową?25. Rodzina pomocowa działa na podstawie umowy26. Co powinna określać umowa?27. Co po podpisaniu umowy?28. Operacja prowadzącej RDD29. Najważniejsze liczby i reguły30. Podstawa prawna

MODUŁ 8 Organizator rodzinnej pieczy i koordynator – zadania, plan pomocy dziecku, kwalifikacje i granice roli

W module: 57 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Kto naprawdę prowadzi rodzinną pieczę od strony systemu?2. Kto może być organizatorem rodzinnej pieczy?3. Jeżeli organizatorem jest PCPR4. PCPR ≠ organizator ≠ koordynator5. Organizator buduje bazę rodzinnej pieczy6. „Nie mamy rodzin zastępczych” to nie jest koniec analizy7. Organizator odpowiada też za rozwój kompetencji8. Szkolenie powinno odpowiadać problemowi9. Organizator ma wspierać, nie tylko wymagać10. „Rodzina wiedziała, na co się pisze”11. Organizator nie może działać jako samotna wyspa12. Jedno dziecko – kilka systemów13. Poradnictwo i terapia nie tylko dla dziecka14. Córka rodziców zastępczych zaczyna mieć dość15. Rodzina ma mieć dostęp do pomocy prawnej16. Ocena sytuacji dziecka należy do zadań organizatora17. Organizator ma również funkcję diagnostyczno-konsultacyjną18. Ustawa wprost mówi o wypaleniu19. Sygnały, których nie warto ignorować20. Organizator ma też cztery ważne zadania systemowe21. Organizator to nie tylko „dział od dokumentów rodzin zastępczych”22. Koordynator pojawia się na wniosek rodziny23. Rodzina nie ma koordynatora – kto wykonuje jego zadania?24. Kto wyznacza koordynatora?25. Siedem ustawowych zadań koordynatora26. Zadanie 1 – pomagać rodzinie wykonywać pieczę27. „Przyjadę sprawdzić, czy macie posprzątane”28. Plan pomocy dziecku – jedno z centralnych zadań koordynatora29. Kto siedzi przy jednym stole?30. Plan ma prowadzić do zmiany, a nie wyglądać ładnie w teczce31. Plan: „kontynuować współpracę ze szkołą”32. Rodziny zastępcze też potrzebują siebie nawzajem33. Koordynator ma zapewniać dostęp do specjalistycznej pomocy34. „Koordynator powinien sam popracować z nim terapeutycznie”35. Dziecko z uregulowaną sytuacją prawną – obowiązek koordynatora36. „Rodzina zastępcza bardzo go kocha, więc nie zgłaszamy”37. Koordynator wspiera też pełnoletnich wychowanków38. Raz w roku koordynator podsumowuje efekty swojej pracy39. Maksymalnie 15 rodzin lub RDD40. Koordynator ma 16 rodzin, ale jedna „prawie niczego nie potrzebuje”41. Koordynator również ma się rozwijać i korzystać ze wsparcia42. Kto może zostać koordynatorem?43. Pierwsza ścieżka wykształcenia44. Druga ścieżka – inne studia też mogą wystarczyć45. Dyplom to dopiero początek46. Postępowanie karne wobec koordynatora47. Kto zatrudnia koordynatora i jak może wyglądać jego praca?48. Dwie podstawy wykonywania pracy49. Koordynator nie może być jednocześnie pracownikiem socjalnym50. Koordynator nie prowadzi postępowań o świadczenia51. Koordynator od wszystkiego52. Jedno zadanie koordynatora ma szczególnie mocną sankcję53. Dokument leży w szufladzie od kilku miesięcy54. Rodzina zgłasza pięć różnych problemów naraz55. Dobra wizyta koordynatora – 8 pytań56. Kto robi co?57. Podstawa prawna

MODUŁ 9 Świadczenia i pieniądze w rodzinnej pieczy – utrzymanie dziecka, dodatki, lokal, wynagrodzenia i zwroty

W module: 62 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Pieniądze w pieczy: co należy się z ustawy, co można dostać dodatkowo i kiedy trzeba coś zwrócić2. Podstawowe świadczenie przysługuje na każde umieszczone dziecko3. Co literalnie zapisano w ustawie?4. Nie wypłacamy dziś 660 albo 1000 zł5. Aktualne minima w 2026 r.6. „W ustawie mam 1000 zł, więc tyle wpisuję w decyzji”7. Co z pozostałymi ustępami?8. Niepełnosprawność dziecka oznacza dodatkowe środki9. Dodatek związany z niepełnosprawnością10. Dodatek w zawodowej rodzinie zastępczej11. 18 lat nie musi kończyć świadczeń dla rodziny12. Kiedy świadczenia po 18 roku życia trwają?13. Co z przerwą między szkołą a studiami?14. „Skończyła liceum w czerwcu, więc od lipca nic się nie należy”15. Tu zaczyna się bardzo ważne słowo: „może”16. Co starosta może przyznać?17. Dziecko przyjeżdża praktycznie bez rzeczy18. Rodzina może otrzymać środki na lokal19. Czasami pieniądze na lokal przestają być fakultatywne20. Kiedy starosta ma obowiązek?21. Remont rodziny zawodowej22. RDD ma szerszy katalog finansowania lokalu23. Koszty lokalu RDD24. Remont, zmiana domu i nieprzewidziane koszty25. Świadczenie na dziecko to nie wynagrodzenie rodziny26. Minimalne wynagrodzenie ustawowe27. Wynagrodzenie może być wyższe28. Nie ma dziecka w domu, ale rodzina pozostaje w gotowości29. Dodatkowe 20% w pogotowiu rodzinnym30. Wynagrodzenie za rodzinę pomocową31. Dlaczego w art. 80 jest 1000 zł, a wypłacamy więcej?32. Jak działa waloryzacja?33. Co zmieniło się od 1 czerwca 2026 r.?34. Od kiedy do kiedy płacimy?35. Dziecko przebywa całodobowo poza rodziną – co ze świadczeniem?36. Minimum 20% zamiast pełnego świadczenia37. Niepełny miesiąc liczymy proporcjonalnie38. Dziecko przechodzi do rodziny pomocowej39. Świadczenie jest w ustawie, ale trzeba złożyć wniosek40. Krok po kroku41. Decyzja może się zmienić42. Marnotrawienie świadczeń43. „Nie podoba mi się, jak wydają pieniądze”44. Rodzina też ma obowiązek informacyjny45. Tymczasowa rodzina ustanowiona przez sąd46. „Nie mają szkolenia, więc nie mogą dostać świadczenia”47. Ustawowe minimum nie zawsze oznacza lokalną stawkę48. Co rada powiatu może podnieść?49. Dwa powiaty, dwie różne kwoty50. Kiedy pieniądze trzeba zwrócić?51. Podstawowa zasada52. Co ustawa uznaje za nienależnie pobrane?53. Decyzja, 3 lata i granica 10 lat54. Odsetki – od kiedy?55. Potrącenie i egzekucja56. Zwrot nie zawsze musi oznaczać jednorazową spłatę całości57. Co może zrobić starosta?58. Rodzina ma do zwrotu dużą kwotę, ale sytuacja dramatycznie się zmieniła59. Przysługuje / może / musi60. Jedna rodzina – sześć różnych rodzajów pieniędzy61. Najważniejsze liczby62. Podstawa prawna

MODUŁ 10 Instytucjonalna piecza zastępcza – placówka, limity, dyrektor, kadra i plan pomocy dziecku

W module: 64 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Instytucjonalna piecza zastępcza – co naprawdę wynika z ustawy?2. Trzy formy instytucjonalnej pieczy zastępczej3. Instytucjonalna piecza ≠ tylko dom dziecka4. Kto prowadzi placówkę opiekuńczo-wychowawczą?5. Placówka może działać w innym powiecie6. Placówki mogą działać w większej strukturze7. Połączenie jednostek nie kasuje wymagań kwalifikacyjnych8. Co placówka ma zapewnić dziecku?9. Całodobowa opieka i potrzeby10. Plan, kontakty i powrót do rodziny11. Edukacja, terapia i zdrowie12. „U nas ma wszystko: pokój, ubrania i jedzenie”13. Wspólna obsługa placówek14. Kto może pracować w ramach wspólnej obsługi?15. 10 lat i 14 miejsc – ale z wyjątkami16. Podstawowa zasada wieku17. Kiedy dziecko poniżej 10 lat może trafić do placówki?18. 9-latek i 13-letnia siostra19. Podstawowy limit: 1420. Do limitu nie liczymy tylko dzieci poniżej 18 lat21. Osoba przebywa całodobowo gdzie indziej – szczególny wyjątek22. Placówka typu rodzinnego: podstawowy limit 823. Rodzeństwo – wyjątkowo do 1024. „To placówka rodzinna, więc możemy mieć dziesięcioro”25. Placówka musi móc przyjąć dziecko całodobowo26. Placówka nie może pracować sama27. Z kim współpracuje placówka?28. Nie każda osoba z zewnątrz po prostu wchodzi do pracy z dzieckiem29. Kierowanie placówką ma własne wymagania30. Jeden dyrektor może pojawić się w kilku konstrukcjach31. Dyrektor placówki socjalizacyjnej / interwencyjnej / specjalistycznej32. Sam dyplom dyrektora nie wystarczy33. Dyrektor placówki typu rodzinnego ma inną ścieżkę34. Nie każdy specjalista może być zatrudniony na dowolnym stanowisku35. Wychowawca – kwalifikacje36. Pozostałe stanowiska37. Tu trzeba uważać na zmianę prawa38. Wyjątek dla wychowawcy w placówce typu rodzinnego39. Kwalifikacje to nie wszystko40. „Dyplom jest, więc zatrudniamy”41. Kadra ma prawo do wsparcia przeciw wypaleniu42. Małoletni beneficjenci ochrony czasowej43. Dyrektor może być również wychowawcą44. Więcej dzieci = obowiązek dodatkowej osoby do pomocy45. 4 i 8 – zapamiętaj46. Dziewięcioro dzieci i jedna osoba do pomocy47. Kto jeszcze może działać w placówce?48. Dyrektor ma prawo szukać pełnej dokumentacji49. „Tego dokumentu PCPR nam nie przekazał, więc nic nie zrobimy”50. Plan pomocy dziecku jest podstawą codziennej pracy51. Kto tworzy plan pomocy dziecku?52. Wychowawca odpowiada za pracę grupową i indywidualną53. Plan istnieje, ale nikt do niego nie zagląda54. Uregulowana sytuacja prawna = działanie dyrektora55. 18 miesięcy działa także w pieczy instytucjonalnej56. Co robi dyrektor po 18 miesiącach?57. „Jest u nas półtora roku, więc zabieramy prawa rodzicom”58. Brak zgłoszenia adopcyjnego może mieć konsekwencje dla dyrektora59. Ustawa nie opisuje całej dokumentacji placówki60. Przykład61. Nowy wychowanek w placówce – co trzeba zobaczyć poza zachowaniem?62. Pierwsza doba dziecka w placówce – lista kontrolna63. Najważniejsze liczby i zasady64. Podstawa prawna

MODUŁ 11 Typy placówek i szczególne formy pieczy – interwencja, terapia, zezwolenie, regionalna i preadopcyjna

W module: 59 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Nie każda placówka robi to samo2. Cztery typy placówek opiekuńczo-wychowawczych3. Cztery typy4. Skąd wiadomo, jaki typ ma konkretna placówka?5. Jedna placówka może łączyć część zadań6. Placówka łącząca zadania7. Po co istnieje typ rodzinny?8. Trzy cechy placówki typu rodzinnego9. Pięcioro rodzeństwa w różnym wieku10. Placówka interwencyjna – na kryzys, nie na lata11. Najważniejsze zadanie12. Jak dziecko może trafić do placówki interwencyjnej?13. Interwencja rządzi się szczególnymi zasadami14. Kogo interwencja nie może przyjąć w czasie samowolnego pobytu?15. Ucieczka z MOW16. Miejsce zamieszkania dziecka nie blokuje przyjęcia17. 3 miesiące – ważny termin interwencji18. Kiedy pobyt może potrwać dłużej?19. 24 godziny na informację20. Dziecko poniżej 10 lat – dalej nie powinno zostać w interwencji21. Przyjęto 8-latka w nocy22. Placówka interwencyjna może mieć część noclegową dla kryzysu rodzinnego23. Kiedy może być używana?24. Placówka dla dziecka z indywidualnymi potrzebami25. Kogo obejmuje opieką?26. Co ma zapewniać?27. „Jest agresywny, więc potrzebuje specjalistycznej placówki”28. Placówki nie otwiera się przez samo wpisanie jej do struktury powiatu29. Nie zwiększamy instytucjonalnej pieczy bez powodu30. Placówka nie powinna być częścią dużego kompleksu instytucji całodobowych31. Są wyjątki dotyczące kilku placówek32. Co trzeba mieć do zezwolenia?33. Najważniejsze elementy34. Szczególne potrzeby lokalne wymagają dodatkowego uzasadnienia35. Co robi wojewoda przed wydaniem zezwolenia?36. Zezwolenie można stracić37. „Najpierw otworzymy, potem załatwimy wojewodę”38. Placówki nie można po prostu zamknąć39. Trzy zasady40. Przeniesienie dziecka między placówkami ma procedurę41. Krok po kroku42. Sąd i inny powiat43. „Nie pasuje do naszej grupy, przenosimy go jutro”44. Gdy stan zdrowia wymaga opieki przekraczającej możliwości zwykłej pieczy45. Kogo umieszcza się w regionalnej placówce?46. 30 i 4547. Dziecko z innego województwa48. Ten slajd trzeba zaktualizować przed 2027 r.49. Interwencyjny ośrodek preadopcyjny – bardzo konkretna grupa dzieci50. 20 dzieci i maksymalnie do pierwszych urodzin51. Zdrowe niemowlę oczekujące na adopcję52. Specjalistyczna opieka medyczna i rehabilitacja53. Regionalna i preadopcyjna nie są regulowane od zera54. Jak czytać przepis odsyłający?55. Art. 113 ma już ustawioną datę uchylenia56. Dwie daty do kalendarza APW57. 12-letnie dziecko w ostrym kryzysie58. Najważniejsze liczby59. Podstawa prawna

MODUŁ 12 Finansowanie placówki rodzinnej, monitoring, kontrola i oceny dziecka oraz pieczy – art. 113a–139b

W module: 73 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Pieniądze, monitoring, kontrola i oceny – czyli jak system sprawdza, co naprawdę dzieje się z dzieckiem2. Uchylony3. Dwa osobne worki pieniędzy4. Co otrzymuje placówka?5. Co obejmuje utrzymanie dziecka?6. Kwoty zapisane w tekście ustawy7. Co obejmuje ryczałt?8. Ustawa przewiduje własne pieniądze dziecka9. Kiedy ryczałt może zostać zwiększony?10. Nowe dziecko przyjeżdża bez rzeczy11. Miesięczne i roczne koszty placówki12. Koszt domu liczy się według wzoru13. Jakie koszty mogą wejść do wyliczenia?14. Schemat obliczenia15. Telefon i abonament też są kosztem placówki16. Remonty i wyposażenie17. Zdrowie i wyrównywanie opóźnień w nauce18. Najważniejszy bezpiecznik przy kwotach19. Zanim podasz komuś kwotę20. Uchylony21. Kamera w placówce? Tak, ale nie wszędzie i nie po to, żeby obserwować pracowników22. Kiedy można wprowadzić monitoring?23. Gdzie kamer być nie może?24. Kamera w salonie, gdzie wychowankowie spędzają wieczory25. Jak długo przechowujemy nagrania?26. 14 dni, informacja dla pracownika i oznaczenie terenu27. Kto kontroluje placówkę od strony ustawy?28. Co obejmuje kontrola?29. Dokumentacja idealna, ale dziecko nie ma kontaktu z rodziną30. Cztery artykuły uchylone31. Dlaczego sama ustawa nie wystarcza wychowawcy?32. Co rozporządzenie ma doprecyzować?33. Nie mieszamy źródeł34. Organizator ocenia dwie rzeczy35. Dwa procesy36. Po co oceniamy sytuację dziecka?37. „Wszystko bez zmian – pobyt nadal zasadny”38. Oceny dziecka nie robi jedna osoba przy biurku39. Kto uczestniczy?40. Kogo można dodatkowo zaprosić?41. Matka jest trudna we współpracy, więc jej nie zaprosimy42. 3 miesiące albo 6 miesięcy43. Jak często?44. Co powstaje po ocenie?45. Teraz nie oceniamy dziecka – oceniamy rodzinę zastępczą46. Co i z kim oceniamy?47. Nastolatek uciekł – więc rodzina źle pracuje?48. 1 rok → 1 rok → co najmniej co 3 lata49. Terminy ocen50. Rodzina może nie zgodzić się z oceną51. Procedura krok po kroku52. Negatywna ocena – co dalej?53. Umowa się kończy? Ocena 3 miesiące wcześniej54. Starosta nie odpowiedział na zastrzeżenia przez miesiąc55. W placówce sytuację dziecka ocenia zespół56. Co analizuje zespół?57. Kto wchodzi w skład zespołu?58. Kogo można zaprosić dodatkowo?59. Posiedzenie bez osoby, która zna dziecko najlepiej60. W placówce także mamy 3 i 6 miesięcy61. Ocena i wniosek zespołu62. Rodzinna piecza vs placówka63. Placówka typu rodzinnego ma własny tryb oceny64. Ocena dziecka łączy się także z ważnymi opiniami adopcyjnymi65. Jakie opinie trzeba przygotować?66. Najlepszy interes dziecka i więzi rodzeństwa67. Gdzie trafiają opinie?68. Dwie siostry i kandydat tylko dla jednej69. To nie jest postępowanie administracyjne z KPA70. Ocena, która ma coś zmienić71. Wszystkie najważniejsze liczby z modułu 1272. Cztery różne rzeczy73. Podstawa prawna

MODUŁ 13 Usamodzielnienie wychowanka pieczy zastępczej – art. 140–153 krok po kroku

W module: 23 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Usamodzielnienie zaczyna się przed osiemnastką2. Jakie formy pomocy przewiduje ustawa?3. Jak długo trzeba wcześniej przebywać w pieczy?4. Szczególna grupa cudzoziemców5. Uchylony6. Pomoc jest uruchamiana na wniosek7. Zmiany trzeba zgłaszać8. Indywidualny program usamodzielnienia to centralny dokument9. Opiekuna wskazuje się co najmniej rok przed pełnoletnością10. IPU co najmniej miesiąc przed osiemnastką11. Co powinno być konkretne w IPU?12. IPU dwa dni przed osiemnastką13. Pomoc na kontynuowanie nauki14. Szczególne zasady dla osób po zagranicznej pieczy15. Kiedy pomoc na naukę nie przysługuje?16. Pomoc na naukę można zawiesić17. Pomoc na usamodzielnienie18. Pomoc na zagospodarowanie19. Kiedy potrzebna jest decyzja?20. Kiedy można odmówić pomocy?21. Pozostajesz w pieczy po 18 roku życia? Pomoc może być zawieszona22. Waloryzacja, podwyższenie i zwrot23. Najważniejsze terminy

MODUŁ 14 Postępowanie adopcyjne od A do Z – art. 154–175b po ludzku

W module: 33 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Adopcja to procedura skupiona na potrzebach dziecka2. Procedura adopcyjna należy do ośrodka adopcyjnego3. Dobro dziecka i współpraca4. System teleinformatyczny adopcji5. Co robi ośrodek adopcyjny?6. Ośrodek musi być dostępny także poza typowymi godzinami7. Dyrektor ośrodka adopcyjnego8. Kto może prowadzić procedury adopcyjne?9. Pomoc przed i po adopcji10. Dokumentacja i dane11. Wojewódzki bank danych12. Centralny bank danych13. Od zgłoszenia dziecka do poszukiwania rodziny14. Najważniejsze terminy procedury15. Metryka prowadzenia sprawy16. Dokumentacja może wymagać uzupełnienia17. Rodzina, która adoptowała rodzeństwo, musi dostać informację18. Co obejmuje kwalifikacja dziecka?19. Adopcja międzynarodowa jest rozwiązaniem dalszego wyboru20. Kto prowadzi procedury międzynarodowe?21. Kiedy kandydat poznaje informacje o dziecku?22. Krewni, rodzina zastępcza i adopcja rodzeństwa23. Po adopcji trzeba zamknąć poszukiwanie w bankach24. Szkolenie kandydatów25. Opinia kwalifikacyjna kandydatów26. Minister może określić wzór opinii27. Rozporządzenie o szkoleniu28. Sprawozdawczość ośrodków29. Administrator danych30. Kwestionariusz i karta dziecka31. Kontrola jakości procedur adopcyjnych32. Obserwator na posiedzeniu ośrodka33. Rodzeństwo i kandydaci tylko dla jednego dziecka

MODUŁ 15 Kto za co odpowiada, kto płaci i kto kontroluje – art. 176–251, czyli finał całej ustawy

W module: 52 slajdy + zadanie praktyczne.

1. Ostatnia część: kompetencje, pieniądze, kontrola i przepisy końcowe2. Zadania własne gminy3. Zadania zlecone gminie4. Upoważnienia w gminie5. 31 marca – sprawozdanie wójta6. Zadania własne powiatu7. Zadania zlecone powiatowi8. PCPR wykonuje zadania powiatu9. Zadania własne województwa10. Zadania zlecone województwu11. ROPS12. Zadania wojewody13. Minister właściwy do spraw rodziny14. Rządowy program wsparcia rodzin z dziećmi15. Nagrody za nowatorskie rozwiązania16. 30 września – informacja dla Sejmu i Senatu17. Zadania można zlecać18. Kto płaci za pieczę?19. Powiat właściwy do finansowania20. Co wlicza się do wydatków na opiekę i wychowanie?21. Rodzice mogą ponosić opłatę za pobyt dziecka22. Decyzja o opłacie23. Zwrot kosztów między jednostkami24. Jak obliczamy średni miesięczny koszt placówki?25. Uchylony26. Dotacje i Fundusz Pracy27. Kontrola wojewody ma realne narzędzia28. Uprawnienia kontrolne29. Kontrolę wykonuje zespół inspektorów30. Dokumentowanie kontroli31. Zalecenia pokontrolne32. Dalsze działania nadzorcze33. Tryb kontroli34. KPA w sprawach nieuregulowanych35. Kary pieniężne36. Karę nakłada wojewoda37. Gdzie trafiają pieniądze z kary?38. Pominięte w tekście jednolitym39. Przepisy przejściowe i końcowe40. Przekształcenie dawnych rodzin zastępczych41. Dawne programy szkoleniowe42. Dawne placówki wsparcia dziennego43. Przekształcenie dawnych placówek całodobowych44. Historyczne okresy dostosowawcze45. Doświadczenie i pracownicy starego systemu46. Sprawy rozpoczęte przed wejściem ustawy47. Tworzenie nowego systemu adopcji48. Niepubliczne ośrodki i program przejściowego wsparcia49. Pierwsze waloryzacje i stare akty wykonawcze50. Koniec ustawy51. Najprostsza mapa całej końcówki52. Jedno dziecko – gmina, powiat, wojewoda i sąd